R sesi Türkçedeki en geç oturan seslerden biridir. R'yi 'y' ya da 'ğ' gibi söyleyen çocuklar için yaş sınırlarını ve evde yapılabilecekleri anlattık.
"Araba" yerine "ayaba", "kırmızı" yerine "kıymızı"... R sesi, dilin ucunun hızlı ve kontrollü bir titreşim yapmasını gerektirdiği için çocukların öğrenmekte en çok zorlandığı seslerden biridir.
R sesi kaç yaşında oturur?
Çocukların çoğu r sesini 4-5 yaş civarında doğru kullanmaya başlar; bazı çocuklarda bu süre 6 yaşa kadar uzayabilir. Bu nedenle 4 yaşındaki bir çocuğun r yerine "y" ya da "l" söylemesi genellikle endişe verici değildir.
Ne zaman değerlendirme gerekir?
- 6 yaşından sonra r sesi hâlâ oturmadıysa
- R sesini boğazdan, "ğ" ya da "gırtlak r'si" şeklinde çıkarıyorsa
- R ile birlikte başka pek çok seste de hata yapıyorsa
- Çocuk konuşmasından utanıyor ya da alay konusu oluyorsa
- Okula başlarken okuma-yazmada benzer ses karışıklıkları görülüyorsa
Evde neler yapılabilir?
- Doğru biçimi modelleyin: Çocuğunuz "ayaba" dediğinde "Evet, araba!" diyerek r sesini hafifçe vurgulayın.
- Dil egzersizlerini oyuna dönüştürün: dil ucuyla üst dişlerin arkasına dokunma, "d-d-d" ile hızlı tekrarlar.
- Çocuğu sürekli düzeltmekten ve tekrar ettirmekten kaçının; baskı motivasyonu düşürür.
Terapide ne yapılır?
Terapist önce r sesinin üretimi için gerekli dil hareketlerini değerlendirir, gerekirse dil bağı gibi yapısal nedenleri araştırır. Ardından sesi adım adım, önce tek başına, sonra hece, kelime ve cümle içinde çalışır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.
Tüm yazılara dön