Merak Edilenler
Sık Sorulan Sorular
Dil ve konuşma terapisi süreciyle ilgili en çok sorulan soruları sizin için yanıtladık.
Dil ve Konuşma Terapisi
1Dil ve konuşma terapisti ne iş yapar?
Dil ve konuşma terapisti; dil, konuşma, ses, akıcılık ve yutma alanlarında güçlük yaşayan çocuk ve yetişkinleri değerlendiren ve terapi planlayan sağlık profesyonelidir. Geç konuşma, kekemelik, sesletim (harf söyleyememe) bozuklukları, otizmde iletişim güçlükleri, inme sonrası afazi ve yutma bozuklukları çalışma alanlarından bazılarıdır.
Ayrıntılı bilgi: Dil ve Konuşma Terapisi Nedir? Kimlere, Hangi Durumlarda Uygulanır?2Hangi durumlarda dil ve konuşma terapistine başvurmalıyım?
Çocuğunuzun konuşması yaşıtlarının gerisinde kalıyorsa, söyledikleri anlaşılmıyorsa, konuşurken takılıyorsa ya da sizi anlamakta zorlanıyorsa bir değerlendirme yaptırmanız önerilir. Yetişkinlerde ise kekemelik, uzun süren ses kısıklığı, inme sonrası kelime bulma güçlüğü ve yemek yerken öksürme gibi yutma sorunları başvuru nedenleridir.
Ayrıntılı bilgi: Dil ve Konuşma Gelişiminde Kırmızı Bayraklar: Yaşa Göre Alarm İşaretleri3Terapiye başlamak için doktor yönlendirmesi gerekir mi?
Özel terapi hizmeti almak için çoğu durumda yönlendirme zorunlu değildir; doğrudan randevu alabilirsiniz. Bununla birlikte değerlendirme sürecinde işitme testi, çocuk nörolojisi ya da KBB muayenesi gibi tıbbi incelemeler gerekebilir. Bu durumda size uygun uzmana yönlendirme yapılır.
4İlk görüşmede neler yapılır?
İlk görüşmede ayrıntılı bir ön görüşme yapılır: gelişim öyküsü, sağlık geçmişi ve günlük iletişim alışkanlıkları konuşulur. Ardından oyun, resimli materyaller ve standart testlerle değerlendirme yapılır. Sonuçlar sizinle paylaşılır ve terapi hedefleri birlikte belirlenir.
Ayrıntılı bilgi: İlk Seansa Hazırlık: Dil ve Konuşma Terapisi Seansı Nasıl Geçer?5Terapi ne kadar sürer?
Süre; güçlüğün türüne ve şiddetine, seansların düzenliliğine ve evde yapılan çalışmalara göre değişir. Bazı sesletim sorunları birkaç ayda düzelirken gelişimsel dil bozukluğu ya da otizm gibi durumlarda destek daha uzun sürebilir. İlerleme düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir.
6Online terapi yüz yüze terapi kadar etkili mi?
Araştırmalar, uygun şekilde planlanan online (tele) terapinin pek çok alanda yüz yüze terapiye yakın sonuçlar verdiğini göstermektedir. Özellikle okul çağındaki çocuklar, yetişkinler ve aile eğitimi odaklı çalışmalarda online seanslar oldukça verimli olabilir. Hangi yöntemin uygun olduğuna değerlendirme sonrası birlikte karar verilir.
Çocuklarda Dil ve Konuşma
7Çocuğumda dil gecikmesi olduğunu nasıl anlarım?
18 aylıkken hiç anlamlı kelime kullanmaması, 2 yaşında 50'den az kelimesinin olması ya da iki kelimeyi birleştirmemesi, 3 yaşında basit cümleler kuramaması dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Ancak bu işaretler tek başına kesin bir tanı anlamına gelmez; çocuğun yaşıtlarına göre durumunu bir uzmanın yapacağı değerlendirme ortaya koyar.
Ayrıntılı bilgi: Geç Konuşan Çocuk: Gecikmiş Dil ve Konuşma Nedir?8Çocuğum kaç yaşında konuşmalı?
Çoğu çocuk ilk anlamlı kelimesini 12 ay civarında söyler, 18-24 ay arasında kelime dağarcığı hızla artar ve 2 yaş civarında iki kelimelik ifadeler kurulur. 3 yaşında kısa cümleler, 4 yaşında ise yabancıların da büyük ölçüde anladığı bir konuşma beklenir.
Ayrıntılı bilgi: Çocuğum Kaç Yaşında Konuşmalı? Aylara Göre Dil Gelişimi Takvimi9“Babası da geç konuşmuştu” diye beklemeli miyiz?
Ailede geç konuşma öyküsü olması aslında değerlendirme için bir nedendir, çünkü dil güçlüklerinde aile öyküsü önemli bir risk etkenidir. Geç konuşan çocukların bir kısmı yaşıtlarını yakalasa da hangisinin yakalayacağını önceden bilmek mümkün değildir. Bu yüzden “bekle ve gör” yerine “değerlendir ve izle” yaklaşımı önerilir.
Ayrıntılı bilgi: 2 Yaşında Hâlâ Konuşmuyor: Ne Zaman Endişelenmeli, Ne Yapmalı?10Ekran (tablet, telefon, televizyon) konuşmayı geciktirir mi?
Çocuklar dili karşılıklı etkileşimle öğrenir. Uzun süreli ekran kullanımı konuşma, oyun ve göz teması için ayrılan zamanı azalttığından erken yaşta dil gelişimindeki gecikmelerle ilişkilendirilmektedir. 2 yaş altında görüntülü aile görüşmeleri dışında ekran önerilmez; 2-5 yaş için günde en fazla 1 saat önerilir.
Ayrıntılı bilgi: Ekran Süresi ve Çocuk Gelişimi: Dijital Ortamın Etkileri11İki dilli büyümek konuşmayı geciktirir mi?
Hayır. İki dilli çocuklar ilk kelimelerini ve cümlelerini tek dilli yaşıtlarıyla benzer zamanlarda kullanır. İki dili karıştırmak da doğal gelişimin bir parçasıdır. Ancak gecikme her iki dilde de görülüyorsa değerlendirme yapılmalıdır.
Ayrıntılı bilgi: İki Dilli Büyüyen Çocuklarda Dil Gelişimi: Mitler ve Gerçekler12Evde çocuğumun konuşmasını nasıl destekleyebilirim?
Göz hizasına inerek konuşun, onun ilgilendiği şeyler hakkında konuşun, söylediklerini bir kelime ekleyerek genişletin ve konuşması için ona zaman tanıyın. Birlikte kitap okumak, şarkı söylemek ve ekran süresini sınırlamak da çok etkilidir. Çocuğu konuşmaya zorlamak yerine iletişimi keyifli hâle getirmek önemlidir.
Ayrıntılı bilgi: Dil Gelişimi Geriden Gelen Çocukların Ailelerine 10 Pratik ÖneriKekemelik ve Sesletim
13Kekemelik terapisinde neler yapılır?
Terapi kapsamlı bir değerlendirmeyle başlar ve kişiye özel planlanır. Okul öncesi dönemde ailenin aktif rol aldığı programlar öne çıkar. Daha büyük çocuk ve yetişkinlerde konuşma hızını ve nefes-ses uyumunu düzenleyen akıcılık teknikleri, takılma anlarını daha rahat yönetme stratejileri ve kekemeliğe eşlik eden kaygı ve kaçınma davranışları üzerinde çalışılır.
Ayrıntılı bilgi: Kekemelik Nedir? Çocuklarda ve Yetişkinlerde Belirtiler ve Terapi14Kekemelik kendiliğinden geçer mi?
Kekemeliği başlayan küçük çocukların önemli bir bölümü birkaç yıl içinde kendiliğinden düzelir. Ancak kekemelik 6-12 aydan uzun sürüyorsa, ailede kekemelik öyküsü varsa ya da çocuk takılmalardan rahatsız oluyorsa beklemeden değerlendirme yaptırmak önerilir.
Ayrıntılı bilgi: Kekemelik Nedir? Çocuklarda ve Yetişkinlerde Belirtiler ve Terapi15Artikülasyon (harf söyleyememe) nedir?
Artikülasyon ya da sesletim bozukluğu, bazı konuşma seslerinin doğru üretilememesidir. Çocuk bir sesi başka bir sesle değiştirebilir (“kedi” yerine “tedi”), atlayabilir ya da bozuk üretebilir. Terapide önce sesin doğru üretimi öğretilir, ardından hece, kelime, cümle ve günlük konuşmada kullanımı çalışılır.
Ayrıntılı bilgi: Artikülasyon (Sesletim) Bozukluğu Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?16Çocuğum R harfini söyleyemiyor, ne zaman endişelenmeliyim?
R sesi Türkçedeki en geç oturan seslerden biridir ve 5-6 yaşa kadar tam oturmaması olağandır. 6 yaşından sonra devam ediyorsa, r sesi boğazdan çıkarılıyorsa ya da başka seslerde de hatalar varsa değerlendirme önerilir.
Ayrıntılı bilgi: Çocuğum R Harfini Söyleyemiyor: Ne Zaman Normal, Ne Zaman Terapi Gerekir?17Dil bağı kesilmeli mi?
Her dil bağı konuşmayı etkilemez ve rutin kesim önerilmez. Karar; beslenme, konuşma ve ağız içi işlevlerin kapsamlı değerlendirilmesine göre ilgili hekim ve dil ve konuşma terapistiyle birlikte verilmelidir. Kesim yapılırsa sonrasında dil egzersizleri ve gerekirse sesletim terapisi sonucu iyileştirir.
Ayrıntılı bilgi: Dil Bağı (Ankiloglossi) Konuşmayı Etkiler mi? Kesilmeli mi?Yetişkinler
18İnme sonrası konuşma geri gelir mi?
İnme sonrası görülen afazide iyileşme; hasarın büyüklüğüne, kişinin yaşına ve genel sağlığına ve terapinin yoğunluğuna bağlıdır. İlk aylarda iyileşme en hızlıdır, ancak düzenli terapiyle yıllar sonra bile anlamlı ilerleme kaydedilebilir.
Ayrıntılı bilgi: Afazi Nedir? İnme Sonrası Konuşma Kaybı ve İyileşme Süreci19Yemek yerken sık öksürmek bir sorun mu?
Yemek ya da su içerken sık öksürme, boğulma hissi veya yemeğin boğazda takılması yutma güçlüğünün (disfaji) işareti olabilir. Bu durum akciğer enfeksiyonu riskini artırabileceğinden “yaşlılık belirtisi” olarak geçiştirilmemeli ve değerlendirilmelidir.
Ayrıntılı bilgi: Yutma Güçlüğü (Disfaji): Belirtiler ve Dil ve Konuşma Terapistinin Rolü20Ses kısıklığı ne zaman ciddiye alınmalı?
İki haftadan uzun süren ses kısıklığı mutlaka bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Ses teli nodülü gibi pek çok durum, ameliyata gerek kalmadan ses terapisi ve doğru ses kullanımıyla düzelebilir.
Ayrıntılı bilgi: Ses Kısıklığı ve Ses Bozuklukları: Sesinizi Nasıl Korursunuz?Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz.