Kasların zayıflığından kaynaklanan dizartri ile konuşma hareketlerinin planlanamadığı apraksi arasındaki farkları ve terapi yaklaşımlarını anlattık.
Konuşmak; dil, dudak, çene, yumuşak damak, ses telleri ve solunum kaslarının mükemmel bir uyum içinde çalışmasını gerektirir. Bu sistemin kontrolünde yaşanan sorunlar motor konuşma bozuklukları olarak adlandırılır. En sık görülen iki türü dizartri ve konuşma apraksisidir.
Dizartri
Konuşma kaslarının zayıflığı, yavaşlığı ya da koordinasyon bozukluğu nedeniyle ortaya çıkar. İnme, Parkinson, MS, ALS, serebral palsi ve kafa travmaları sık nedenlerdir.
- Peltek, bulanık ve anlaşılmaz konuşma
- Çok yavaş ya da çok hızlı konuşma
- Sesin kısık, nefesli ya da genizden gelmesi
- Monoton, vurgusuz konuşma
- Konuşurken çabuk yorulma
Konuşma apraksisi
Kaslar güçlü olsa da beyin, konuşma seslerini üretmek için gereken hareketleri planlayamaz ve sıralayamaz. Yetişkinlerde genellikle inme sonrası görülür; çocuklarda ise çocukluk çağı konuşma apraksisi olarak ortaya çıkabilir.
- Aynı kelimeyi her seferinde farklı şekilde hatalı söyleme
- Doğru sesi bulmak için ağzı arar gibi hareket ettirme
- Uzun kelimelerde hataların artması
- Otomatik ifadeleri ("günaydın") istemli konuşmadan daha kolay söyleme
Terapi yaklaşımı
- Dizartride: solunum ve ses desteği, konuşma hızının düzenlenmesi, sesletimin netleştirilmesi, abartılı artikülasyon çalışmaları
- Apraksi: hareket planlamaya yönelik yoğun ve tekrarlı çalışmalar, görsel ve dokunsal ipuçları, basitten karmaşığa sıralanmış ses dizileri
- Her iki durumda da gerektiğinde destekleyici iletişim araçları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.
Tüm yazılara dön