Dkt. Şevval Zümra Öztürk
Yapboz parçası tutan el
Yetişkin İletişim Bozuklukları

Larenjektomi Sonrası Ses ve Konuşma Rehabilitasyonu

Dkt. Şevval Zümra Öztürk5 dk okuma

Gırtlağın cerrahi olarak alınmasının ardından yeniden konuşmak mümkün. Larenjektomi sonrası ses kazanma yöntemlerini ve dil ve konuşma terapistinin bu süreçteki rolünü anlattık.

Larenjektomi, gırtlağın (larinks) kısmen ya da tamamen cerrahi olarak alınmasıdır. En sık gırtlak kanseri tedavisinde uygulanır. Total larenjektomide ses telleri de çıkarıldığı için kişi ameliyat sonrasında alışık olduğu şekilde ses üretemez ve nefes alıp verme, boyunda açılan bir delik (trakeostoma) üzerinden gerçekleşir.

Bu büyük bir değişikliktir; ancak doğru rehabilitasyonla kişilerin büyük çoğunluğu yeniden konuşarak iletişim kurabilir.

Larenjektomi sonrası konuşma yöntemleri

  • Trakeoözofageal ses protezi: Nefes borusu ile yemek borusu arasına yerleştirilen küçük bir valf sayesinde akciğerden gelen hava yemek borusuna yönlendirilir ve burada titreşim oluşturularak ses üretilir. Günümüzde en doğal sonuç veren yöntemlerden biridir.
  • Özofageal konuşma: Ağız yoluyla yemek borusuna alınan havanın kontrollü biçimde geri verilmesiyle ses üretilir. Ek bir cihaz gerektirmez ancak öğrenilmesi zaman ve düzenli çalışma ister.
  • Elektrolarenks (yapay gırtlak): Boyna ya da ağız içine yerleştirilen pille çalışan bir cihaz titreşim üretir; kişi bu titreşimi ağız hareketleriyle konuşmaya dönüştürür. Ameliyattan kısa süre sonra kullanılmaya başlanabilir.

Hangi yöntemin uygun olduğu; ameliyatın türüne, kişinin genel sağlık durumuna, tercihine ve günlük yaşam ihtiyaçlarına göre cerrahi ekip ve dil ve konuşma terapistiyle birlikte belirlenir.

Dil ve konuşma terapistinin rolü

  • Ameliyat öncesinde kişiyi ve ailesini konuşma seçenekleri ve sürece dair bilgilendirmek
  • Ameliyat sonrasında uygun ses kazanma yöntemini öğretmek ve günlük yaşamda kullanımını desteklemek
  • Ses protezi kullananlarda protezin kullanımı ve bakımı konusunda eğitim vermek
  • Konuşmanın anlaşılırlığını, hızını ve doğallığını geliştirmeye yönelik çalışmalar yapmak
  • Varsa yutma güçlüklerini değerlendirmek ve güvenli beslenmeyi desteklemek

Larenjektomi sonrası rehabilitasyon bir ekip işidir. Kulak burun boğaz hekimi, onkoloji ekibi ve dil ve konuşma terapisti birlikte çalıştığında en iyi sonuç elde edilir.

Yakınlara öneriler

  • Konuşma yeniden öğrenilirken sabırlı olun ve kişinin sözünü tamamlamayın.
  • Sessiz bir ortamda, yüz yüze konuşmaya özen gösterin.
  • Yeni konuşma yöntemine alışma sürecinde yazı, jest ve mimikler gibi destekleyici iletişim yollarını da kullanın.
  • Kişinin sosyal hayata ve günlük aktivitelerine yeniden katılımını teşvik edin.

Larenjektomi sonrası yeniden konuşmak zaman ve emek gerektirse de düzenli rehabilitasyonla mümkündür. Süreç hakkında bilgi almak için bir dil ve konuşma terapistine danışabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.

Tüm yazılara dön

Benzer yazılar

Yetişkin İletişim Bozuklukları8 dk okuma

Yetişkinlerde Kekemelik: Neden Devam Eder, Nasıl Yönetilir?

Yetişkinlikte kekemelik çoğu zaman takılmalardan çok kaçınmayla görünür hâle gelir. Kekemeliğin neden sürdüğünü, sonradan başlayan kekemelik türlerini, heyecanla artan takılmaları ve iş hayatı için uygulanabilir stratejileri anlattık.

Devamını Oku